Słowniczek j. hiszpańskiego

ALCAZABA (hiszp., z arab. al-kazbah) — forteca mauret., zwykle na skale lub wzgórzu
ALKAZAR (z hiszp. alcdzar, od arab. al-gasr, z łac. castrum) — pałac-zamek, zwykle miejska siedziba króla lub emira
ARTESONADO (hiszp.) — drewniany plafon ułożony w kwadratowe lub wieloboczne kasetony, często wypełnione kwiatonami lub kompozycjami w kształcie stalaktytów
AUTODAFE (z hiszp. auto da fe) — dosłownie „akt wiary", publiczny obrzęd religijny potępienia heretyków połączony z wykonaniem wyroku, zwykle przez spalenie na stosie; potocznie — spalenie na stosie
AZULEJO (hiszp., od azul — błękitny) — fajansowy kafelek ozdobiony wzorem niebieskim, czasem zielonym i żółtym: tworzy się z nich kompozycje dekoracyjne o wzorach kwiatowych, geometrycznych lub przedstawiających sceny historyczne, religijne, rodzajowe. Wprowadzony przez Arabów, którzy zapożyczyli je z Persji; produkowane głównie w Andaluzji i Lewancie
BODEGA (hiszp.) — piwnica win, czasem wielka wytwórnia prywatna lub spółdzielcza, czasem mały sklepik z probiernią
CAPILLA MAYOR (hiszp.) — dosłownie „kaplica główna"; w hiszpańskich kościołach przestrzeń w głębi głównej nawy mieszcząca presbiterio — miejsce zarezerwowane dla kleru — i główny ołtarz; w katedrach i kościołach zakonnych Capina Mayor i coro (p.) otoczone są zwykle ozdobnym murem i zamknięte ozdobnymi kratami, tworząc rodzaj wewnętrznego kościoła rozdzielonego transeptem (nawą poprzeczną), dostępnym dla wiernych
CONDE (hiszp.) — hrabia, w X—XI w. tytuł suwerennych władców Kastylii
CORO (hiszp.) — w hiszpańskich katedrach i kościołach zakonnych część środkowa głównej nawy zarezerwowana dla kanoników lub mnichów, otoczona stallami i murem trascoro (p.), zamknięta od strony Capilia Mayor (p.) — od której oddziela go transept — monumentalną kratą
CUSTODIA (hiszp.) — wielka monstrancja (łac. ostensorium), często 2-3 m wysokości, zwykle z pozłacanego srebra, o formach arch., służąca do przechowywania Najświętszego Sakramentu w czasie uroczystych mszy i procesji
FERIA (hiszp.) — dawniej jarmark, dziś święto ludowe lokalne — wsi lub miasta — niemal zawsze związane z dniem patrona, w różnych prowincjach i miastach ferie różnią się bardzo; elementami wspólnymi są corridy, procesje, tańce na ulicach, różne konkursy i wystawy. Trwają od 2 dni do 2 tygodni
FIESTA (hiszp.) — dosłownie „święto", określenie często utożsamiane z pojęciem feria (p.)
FLAMENCO (hiszp.) — 1° — flamandzki; 2° — słowo określające folklor południowej Andaluzji (między Sewillą, Luceną i Kadyksem) w szerszym znaczeniu — całej Andaluzji, pd. Estremadury i Murcji; etymologia niepewna — niektórzy wywodzą z arab., inni od flamandzkiego dworu Karola V, wskazując na cygańskie pierwiastki tej kultury (Cyganie pojawili się w Hiszpanii w XVI w., rekrutowani w Czechach i na Morawach do armii cesarskiej). Przymiotnik flamenco może oznaczać strój, śpiew (są liczne odmiany: canto jondo, malagueria, sevillana, saeta i in.), muzykę i taniec, często połączony ze śpiewem (fandango, buleria, sevillana, alegria, tango flamenco i in.); istotą muzyki, tańca i śpiewu flamenco jest rytm wybijany obcasami tancerza (taconeo), kastanietami, klaskaniem w dłonie oraz niezwykła inwencja, z którą każdy artysta improwizuje na powszechnie znane tematy
FUERO (hiszp.) — przywilej nadany przez suwerennego władcę miastu lub prowincji, wiążący się przede wszystkim z prawem sądu oraz swobodą handlu
HERRERIAŃSKI STYL (od nazwiska hiszp. arch. Juana de Herre­ry, 1530-97) — specyficznie hiszp. odmiana pełnego renesansu w arch., monumentalna, surowa, pozbawiona ozdób
HUERTA (hiszp.) — żyzna równina zwykle sztucznie nawodniona, także ogród warzywny
KURDYBAN (z hiszp. cordobdn) — tłoczona i barwiona skóra koźla używana w zdobnictwie wnętrz, meblarstwie, introligatorstwie; nazwa pochodzi od miasta Kordoba
MAJA, MAJO (hiszp.) — nazwa przydawana na przełomie XVIII i XIX w. gł. pochodzącym z ludu mieszkankom i mieszkańcom Madrytu, wyróżniającym się zuchwałą elegancją, pewnością siebie, dumą i arogancją, spopularyzowana przez Goyę, chętnie portretującego majów
MAUROWIE (z hiszp. Moro — Maur) — muzułmańscy mieszkańcy Hiszpanii i północnej Afryki, pochodzenia arabskiego, berberyjskiego i europejskiego
MESÓN (hiszp.) — dawniej „gospoda", obecnie specyficznie hiszp. typ restauracji — głównie w Kastylii — nawiązujący do dawnych tradycji, zwykle w starym lokalu i wyróżniający się dobrą kuchnią
MIHRAB (z arab.) — ozdobna nisza w ścianie meczetu wskazująca kierunek Mekki (qibla), przeważnie sklepiona kopułą ozdobioną mozaiką lub stalaktytami
MOZARABOWIE (z arab. mustarib — przyswojony) — chrześcijanie żyjący pod dominacją arabską, w VIII—X w. korzystający z tolerancji religijnej, później wypędzeni i prześladowani, przenieśli na północ Hiszpanii arabski styl w architekturze i zdobnictwie kościołów i klasztorów
MUDEJAROVVIE (hiszp. Mudejar) — muzułmanie żyjący pod władzą królów chrześcijasńkich, korzystający do końca XV w. z tolerancji i swobód
NAZARENO (hiszp.) — członek bractwa religijnego (cofradia), uczestnik procesji pokutnej w Wielkim Tygodniu, ubrany w habit do ziemi i spiczasty kaptur z otworami na oczy i usta, zwykle w kolorze fioletowym
PARADOR (hiszp.) — od parar — zatrzymywać się, hotel prowadzony przez państwowy urząd turystyki, przeważnie w zaadaptowanym zamku, pałacu lub klasztorze, z luksusowymi wnętrzami i doskonałą kuchnią
PASO (hiszp.) — ruchomy ołtarz procesyjny niesiony na barkach kilkudziesięciu zwykle costaleros; na pomoście z desek pokrytym kwiatami stoi figura Chrystusa, Madonny lub świętego, albo grupa religijna przedstawiająca scenę z Pasji. Najpiękniejsze pasos w Andaluzji, Kastylii i Lewancie rzeźbili najlepsi rzeźbiarze XVII i XVIII w
PATIO (hiszp. z łac. atrium) — wewnętrzny dziedziniec w domu arabskim, mauretańskim i hiszpańskim, kwadratowy lub prostokątny, rzadziej kolisty, z sadzawką lub fontanną, zwykle obsadzony ozdobnymi roślinami i kwiatami, służący za podwórze i hall wejściowy jednocześnie, często otoczony jedno lub wielopiętrowym krużgankiem; gł. kanony arch. patio opracowali Arabowie, którzy uczynili z patio główny element organizujący przestrzeń mieszkalną wokół otwartej przestrzeni centralnej na wzór rzymskiego budownictwa willowego (atrium)
REKONKWISTA (z hiszp. reconquista) — w dziejach Hiszpanii okres od najazdu arab. w 711 r. do zdobycia Grenady w 1492 r. W tym czasie chrześcijanie stopniowo odbijali spod władzy Maurów tereny zajęte przez muzułmanów na początku VIll w
ROMERIA (hiszp.) — pielgrzymka do sanktuarium, pustelni, świętego miejsca, połączona z zabawą ludową
TAIFA (z arab. towa'if — małe państwo, królestwo) — zbiorowa nazwa małych państewek, na które rozpadł się kalifat kordobański w 1031 r.
TAPAS (hiszp.) — narodowa tradycja gastronomiczna Hiszpanii, rodzaj przekąsek lub małego dania zimnego czy gorącego z dowolnych składników; naczynia i półmiski z tapos stoją w południe i wieczorem na kontuarach barów i restauracji; posiłek często ogranicza się do tapas i napoju
TAWERNA (z hiszp. taberna) — narodowa instytucja hiszpańska, rodzaj karczmy wiejskiej i gospody małomiasteczkowej, miejsce codziennych spotkań, klub, sala zebrań; w tawernie przede wszystkim się rozmawia i dyskutuje, potem pije wino, piwo, brandy, wreszcie je tapas (p.), rzadko gorące dania
TORRE DE HOMENAJE (hiszp.) — wieża hołdu, donżon; baszta, wieża obronna w obrębie murów zamku, zwykle na planie prostokąta, w późniejszych okresach także koła, owalu, wieloboku; najsilniejszy punkt obrony twierdzy
TRASCORO (hiszp.) — mur zamykający coro (p.) i przegradzający główną nawę kościoła, ozdobny, często z ołtarzem lub monumentalnymi nagrobkami od strony głównego wejścia i bocznych naw. Podobny mur otaczający Capilla Mayor (p.) nazywa się trasaltar
VEGA (hiszp.) — żyzna dolina, zwykle nadrzeczna.

Nasze Serwisy

  • www.Szwajcaria.biz.pl
  • www.Moja-Holandia.pl

Nasi Partnerzy