Katalonia

Górzysty trójkąt ziem położonych na północnym-wschodzie półwyspu, gdzie Pireneje obniżają się znacznie, a szerokie przełęcze umożliwiają komunikację wzdłuż brzegów Morza Śródziemnego, tworzy jedną z najbardziej zróżnicowanych geograficznie, najbogatszych i historycznie najważniejszych prowincji Hiszpanii. Katalonia liczy ok. 32 200 kmi niemal w całości pokryta jest górami. Wilgotne, zalesione stoki południowe Pirenejów łączą się z pasmami Gór Katalońskich, równoległych do wybrzeży. Na pograniczu Francji brzeg jest poszarpany i skalisty, dalej na południe, ku delcie Ebro wyrównany i piaszczysty.
Na zachód od Gór Katalońskich ciągną się pocięte dolinami rzek płaskowyże, jedne nawodnione i żyzne, inne spalone słońcem i puste, podobne stepom Aragonii. Ta część Katalonii, której stolicą jest Lerida, ma klimat suchy i kontynentalny; w jej gospodarce dominuje uprawa zbóż na południu i hodowla na północy. Większość ludności koncentruje się na wąskim pasie ziemi między górami i wybrzeżem. Na południu są to tereny intensywnego rolnictwa (pola ryżowe w delcie Ebro, winnice Panedes i Priorato w prowincji Tarragona), w części środkowej dominuje przemysł, szczególnie rozwinięty w sąsiedztwie Barcelony; rejon ten dostarcza około 17% produkcji przemysłowej Hiszpanii.
Zapytani o swoją rolę społeczną Katalończycy odpowiadają z goryczą, przez którą przebija nuta ogromnej dumy: „Harujemy za całą Hiszpanię". Katalonia jest najwcześniej i najlepiej rozwiniętą gospodarczo dzielnicą kraju, ma też najwyższy procent zatrudnionych w przemyśle — przede wszystkim tekstylnym, konfekcyjnym, samochodowym (olbrzymie fabryki „Seat" pod Barceloną), chemicznym i elektromechanicznym, Poziomem gospodarowania, rozwojem infrastruktury i stopą życiową mieszkańców dorównuje najwyżej rozwiniętym krajom Europy Zachodniej. Historycznie wcześniejszy rozwój tej właśnie prowincji, niemal zupełnie pozbawionej bogactw naturalnych, tłumaczy się jej handlowym powiązaniem — od zarania dziejów — z basenem Morza Śródziemnego. Od XVI do XVIII w. odcięta była od wpływów złota z Ameryki, co wpłynęło na wczesny rozwój miejscowego przemysłu, a także wpoiło Katalończykom przekonanie, że mogą liczyć wyłącznie na własne siły. Podobnie jak w Baskonii separatyzm narodowy stał się motorem rozwoju ekonomicznego. Katalończycy są odrębnym narodem. Mają własny język i własną bogatą kulturę. Od VIII w. pne. tereny te pozostawały w orbicie wpływów Wielkiej Grecji. Także Fenicjanie i Kartagińczycy zakładali tu swoje faktorie handlowe, a w III w. pne. opanowali wybrzeża Rzymianie. W I w. istniały tu już gminy chrześcijańskie i jedno z pierwszych biskupstw na półwyspie. Najazd Gotów poszedł przez wschodnie przełęcze pirenejskie. Katalonia została też najwcześniej wyzwolona spod krótkotrwałej dominacji arabskiej jako samodzielne hrabstwo Barcelony, w 1137 r. połączone z Araionią, Katalonia staje się najbogatszą i najwyżej rozwiniętą prowincją królewską; związki z Italią i południową Francją wpływają na rozwój jej kultury. W XIV i XV w. Barcelona konkuruje jako potęga morska z Genuą i Wenecją. Po przyłączeniu Balearów, Sardynii, Sycylii i królestwa Neapolu rozkwita handel, rośnie znaczenie armatorów, kupców i bankierów. Trwa to aż do zjednoczenia Aragonii z Kastylią. Odradza się separatyzm; król Filip IV odbiera Katalonii fueras (1639), na co odpowiedzią jest rewolta wsparta przez Francję i oderwanie się od Hiszpanii w 1641 r. Przez kilkanaście lat trwają walki, wreszcie Barcelona zostaje zajęta i krwawo spacyfikowana. Podczas wojny sukcesyjnej Katalonia jest jedną z opok Habsburgów i floty angielskiej. Wojska Burbonów zajmują Barcelonę dopiero w 1714 r. i przez całe panowanie Filipa V trwa terror i tłumienie wszelkich przejawów odrębności. Krwawo zapisała się w dziejach Katalonii wojna 1808-13, a ledwo usunięto zadane przez nią zniszczenia — kraj ponownie stał się terenem walk podczas interwencji Świętego Przymierza po stronie tyrańskich rządów Ferdynanda VII (1823). Dopiero II połowa XIX w. przyniosła rozwój społeczno-ekonomiczny całej Katalonii i Barcelony, która na początku XX w. stała się jednym z największych miast Europy i najbardziej europejskim z miast Hiszpanii. W 1888 i 1929 r. odbyły się tu Wystawy Światowe, zbudowano metro, imponujące rozmachem śródmieście i nowoczesny port. Coraz silniejsze poczucie odrębności narodowej, troskliwie pielęgnowany język i obyczaj kataloński, dopiero za Republiki uzyskały należne prawa: 15.IV.1931 r. została proklamowana Autonomiczna Republika Katalonii i jej rząd, Generalitat de Cataluna, pod przewodem Francisco Mada. Przez całą wojnę domową Katalonia była bastionem Republiki, a upadek Barcelony w styczniu 1939 r. oznaczał jej kres. Autonomia została natychmiast zlikwidowana i Katalonia przeżyła nowy okres represji. Po wojnie setki tysięcy Katalończyków wyemigrowały do Francji i Ameryki. Dopiero pod koniec lat pięćdziesiątych rozpoczął się błyskawiczny i imponujący rozwój ekonomiczny prowincji, na której ziemiach zaczęła się — od udostępnienia turystom wybrzeży Costa Brava hiszpańska „rewolucja turystyczna", podobnie jak od uruchomienia fabryk SEAT w Barcelonie rozpoczęła się hiszpańska „rewolucja motoryzacyjna".
W sezonie letnim drogi Katalonii są zatłoczone setkami tysięcy samochodów, powodujących wielokilometrowe zatory. Pozostaje albo uzbroić się w cierpliwość i przebijać szosami nadmorskimi, korzystając z niektórych bezpłatnych odcinków autostrad i unikając najgorszych okresów, takich jak 10-18 lipca, początek wielkich wakacji we Francji i Hiszpanii oraz wszystkie weekendy od piątku do poniedziałku, bądź też zdecydować się na przejazd bocznymi szosami. Już w odległości 20 km od wybrzeża drogi są puste. Są to trasy dość kręte i prowadzące przez — niewysokie — góry, ale bardzo malownicze i oszczędzające wiele czasu. Prawie wszystkie małe miasteczka Katalonii zasługują na zwiedzenie.

Pozostałe artykuły:

Nasze Serwisy

  • www.Szwajcaria.biz.pl
  • www.Moja-Holandia.pl

Nasi Partnerzy