Kraj Basków

Nazwa ta obejmuje obszar po obu stronach zachodnich Pirenejów i Gór Baskijskich, ograniczony od północy wybrzeżem Zatoki Biskajskiej i doliną rzeki Adour na terytorium Francji, a od południa doliną rzeki Ebro. Baskonia francuska jest częścią departamentu Niskich Pirenejów, Baskonia hiszpańska podzielona jest na prowincje Vizcaya i Guipózcoa (Baskonia właściwa), Alava i Navarra.
Kraj Basków zamieszkują potomkowie ludu, którego pochodzenie etniczne nie zostało dotąd wyjaśnione, mówiącego językiem euskara, nie należącym do rodziny indoeuropejskich (Kraj Basków to w języku euskara — Euskal-Erria). Wiele nazw i baskijskich pojęć geograficznych brzmi niemal identycznie, jak w krajach kaukaskich, zwłaszcza Armenii; wielu historyków i etnografów widzi w Baskach przybyszów z Kaukazu i Azji, inni — ostatnich przedstawicieli tajemniczych Iberów. Kraj Basków należał w ciągu wieków do cesarstwa rzymskiego, królestwa Wizygotów, królestwa Nawarry, królestwa Kastylii — wreszcie został podzielony między Francję i Hiszpanię. Baskowie zawsze jednak uznawali, że są przede wszystkim u siebie, zacięcie broniąc swej niezależności i aż do XIX wieku mieli szeroką autonomię oraz przywileje zaprzysięgane przez królów Hiszpanii. Republika zezwoliła na utworzenie autonomicznego państwa Basków z rządem parlamentem, toteż stanęli murem w jej obronie. Okręg Bilbao był celem zaciętych ataków wojsk frankistowskich, a zniszczona w wyniku barbarzyńskiego nalotu hitlerowskiego lotnictwa Guernica, stała się symbolem faszystowskiego ludobójstwa, uwieczniona obrazem Picassa. Baskowie zachowali do dziś nie tylko język, którym zresztą na co dzień prawie nikt się nie posługuje, ale i żywy, bogaty folklor, sztukę, tradycje — zwłaszcza tańce i pieśni, oraz niezwykłe i nieznane gdzie indziej sporty, ze sławną grą w piłkę zwaną pelota na czele elementy dawnego stroju (berety i sznurkowe sandały espadrile). Okazję poznania tradycji baskijskich dają niezliczone święta (jai) w każdym mieście i wsi. W XIX w. odkrycie rud żelaza pod Bilbao dało impuls rozwojowy przemysłowi ciężkiemu; dziś Baskonia jest jednym z najnowocześniejszych centrów przemysłowych Europy. Pracują tu fabryki przemysłu elektronicznego, maszynowego, motoryzacyjnego, chemicznego, zbrojeniowego. Na obszarze stanowiącym 1,5% powierzchni Hiszpanii niecałe 2 mln ludzi wytwarza 13% dochodu narodowego. Baskijskie banki kontrolują w dużym stopniu gospodarkę kraju. Separatyzm Basków rozwinął się szczególnie w ostatnim ćwierćwieczu, gdy pozbawiony odwiecznych przywilejów kraj, w którym szczególnie brutalne były represje po wojnie domowej, coraz dotkliwiej odczuwał dysproporcje pomiędzy swym rozwojem ekonomicznym a zacofaniem struktur politycznych. Kategoryczna odmowa jakichkolwiek rozmów na temat autonomii doprowadziła do nasilenia na początku lat 70-tych terrorystycznej akcji separatystów. Po śmierci Franco rozpoczął się powolny proces uznawania odrębności, który na przełomie 1977/1978 doprowadził do przyznania autonomii trzem prowincjom zachodnim (Navarra ogłosiła swą odrębność) i powołania lokalnego rządu. Siedzibą parlamentu została Vitoria.

Pozostałe artykuły:

Nasze Serwisy

  • www.Szwajcaria.biz.pl
  • www.Moja-Holandia.pl

Nasi Partnerzy